خلاصه درس اول

به آب های بسیار پهناور و وسیع سطح کره ی زمین اقیانوس می گویند .

در میان آب ها ، خشکی های بزرگی وجود دارد که به آنها قاره می گویند .

71 درصد از سطح زمین را آب فراگرفته است.

21 درصد از سطح زمین را خشکی ها تشکیل می دهند

بیشتر خشکی ها در نیمکره شمالی قرار دارند .

آسیا اروپا و آفریقا سه قاره نزدیک به هم هستند .

 مساحت کره ی زمین 510 میلیون کیلومتر مربع است .

خلاصه درس دوم

قاره ی آسیا تقریباً خشکی های جهان را در بر می گیرد .

پر جمعیت ترین کشورهای جهان (چین و هند )در قاره ی آسیا قرار دارند .

قاره ی آسیا از شمال به اقیانوس منجمد شمالی و از جنوب به اقیانوس هند و از طرف شرق به اقیانوس آرام محدود می شود . 

قاره آسیا در محل تنگه برینگ از آمریکای شمالی و در محل کانال سوئز از آفریقا جدا می شود همچنین کوه های اورال مرز بین دو قاره ی آسیا و اروپا را تعیین می کند .

 ناهمواری های آسیا را به سه بخش تقسیم می کنند

1- فلات های بلند و کوه هایی با ارتفاع زیاد

2- سرزمین های پهناور و پست جلگه ای در شمال و جنوب آسیا

3- سرزمین های دارای کوه آتش فشان

خلاصه درس سوم

رشته کوه بسیار بلند هیمالیا در جنوب فلات تبت واقع است .

 بلند ترین قله ی جهان اورست با 8848 متر ارتفاع در این رشته کوه قرار دارد

جاده ابریشم از گذر گاه ها و تنگه های طبیعی میان رشته کوهها هیمالیا عبور می کرده است .

 جلگه سیبری بین رود ینی سئی  و رشته کوه  اورال قرار دارد.

 دریای مازندران و دریاچه ی آرال هر دو باقی مانده دریای تتیس هستند.

در مشرق جلگه های سیبری فلات کم ارتفاع سیبری وجود دارد

از ته نشین شدن آبرفت رود ها ی بزرگ که از بین رشته کوهها حرکت کرده اند با گذشت زمان جلگه هایی پدید آمده است .

جلگه ی عراق از آبرفت رودهای دجله و فرات، پدید آمده اند.

 جلگه حاصلخیز گنگ و سند از رودهای بزرگ گنگ و سند پدید آمده اند.

از انباشته شدن آبرفتها در دهانه رودها سرزمین های مثلثی شکل( ∆ )به وجود آمده اند که به آنها دلتا می گویند .

دلتا مکان های مناسبی برای فعالیت های کشاورزی به وجود می آید .

 در مشرق و جنوب شرقی آسیا به ویژه در کناره های اقیانوس آرام به دلیل نا آرام بودن پوسته ی زمین  آتش فشان ها و زلزله ها ی بسیار رخ می دهد

برخی از جزایرهای آتش فشانی عبارتند از : جاوه ، سوماترا

 خلاصه درس چهارم

برای تعیین وضعیت آب و هوایی هر منطقه باید میزان دما و بارش آن را در طول چندین سال اندازه گیری کنیم .

در آسیا سه منطقه متفاوت از نظر دما وجود دارد :

 1- در تمام سال سرد   \   سرزمین های مجاور قطب شمال و ناحیه ی سیبری

2- در تمام سال گرم   \     سرزمین های جنوبی ، از دریای سرخ تا جزیره ی تایوان

3- سرمای زیاد در زمستان ها و گرمای زیاد در تابستان         \بخش های داخلی

آسیای مرطوب :

1- بادهای موسمی ! تابستان ! از شرق و جنوب شرقی آسیا

2- بادهای باران آور غربی ! زمستان  ! از اقیانوس اطلس

3- بادهای باران آور مدیترانه ! زمستان  ! مدیترانه

آسیای خشک :

آسیای مرکزی ، نواحی غربی و جنوب غربی آسیا

 ( شبه جزیره ی عربستان ، نواحی داخلی فلات آناتولی و فلات ایران)

 دوری از دریا یا کوه های بلند مانع ورود بادهای مرطوب به داخل آنها می شود .

 خلاصه درس  ششم

پراکندگی جمعیت در همه جای آسیا یکسان نیست

در نواحی مرتفع فلات تبت و هیمالیا تراکم جمعیت کم و در مشرق و جنوب شرقی آسیا تراکم جمعیت زیاد است .

جزیره ی جاوه متراکم ترین ناحیه ی کره ی زمین از نظر جمعیت است . (حدود 90 میلیون نفر)

به کسانی که جمعیت راسرشماری می کنند آمارگیر می گویند .

در کشور ما سر شماری هر پنج سال یک بار صورت می گیرد نخستین سر شماری در سال 1335 و تازه ترین سرشماری در آبان سال 1385 انجام شده است .

* چین و هند پر جمعیت ترین کشورهای جهان هستند .

* جمعیت زیاد در هند موجب فقر، کمبود غذا، سوءتغذیه، کمبود وسایل بهداشتی و درمانی، کمبود آب آشامیدنی ، کمبود مسکن ، مدرسه و ... شده است .

خلاصه درس  7

با توجه به راهنمای نقشه  بگویید از چه نژادی هستند ؟

اکثراً اکثریت مردم آسیا از تیره های زرد پوست و بقیه سفید پوست وسیاه پوست اند البته از ازدواج این تیره ها با یکدیگر تیره های دورگه نیز به وجود آمده است .

آسیا مهد دین های بزرگ جهان است . برخی از این دین ها مانند یهود ، مسیحیت و اسلام دین های الهی هستند و در تمام جهان انتشار یافته اند . اما برخی دیگر مانند آیین های بودایی و برهمایی در خارج از قاره ی آسیا پیروان چندانی ندارند .

دین های بزرگ آسیا که پیروان زیادی دارند عبارتند از : 

1- دین اسلام در آسیای غربی

2- آیین برهمایی در هند

3- آیین بودایی در شرق دور ( آسیای شرقی)

مکه شهر مقدس مسلمانان و بیت المقدس شهر مقدس مسلمانان مسیحیان و یهودیان است .

شهر مقدس برهمائیان بنارس و شهر مقدس بودائیان لهاسا است .

خلاصه درس  8

قاره ی آسیا از نظر معادن و منابع زیر زمینی به ویژه نفت و گاز و زغال سنگ بسیار غنی است .

جمعیت زیادی در قاره ی آسیا در بخش کشاورزی فعالیت می کنند .

مهمترین کشورهای صنعتی آسیا ژاپن – کره جنوبی – چین و تایوان هستند .

تعداد جمعیت روستانشین در آسیا بیشتر از جمعیت شهر نشین است . اما با افزایش مهاجرت از روستا ها به شهرها تعداد شهر های پر جمعیت چند میلیونی در حال بیشتر شدن است . 

از آنجائیکه اغلب کشورهای آسیایی با اقیانوس ها و دریاها ارتباط دارند ، صنعت ماهی گیری و بازرگانی و تجارت از طریق حمل و نقل دریایی در بیشتر کشورها رونق دارد .

خلاصه درس  9

آفریقا سرزمین گسل ها و شکستگی ها :

 در شرق آفریقا شکستگی های بزرگ در پوسته زمین ایجاد شده است که به آن گسل می گویند .گودال هایی که بر اثرشکست ها پدیدار گشته از آب پر شده و دریاچه هایی رابه وجود آورده است .

سواحل و کناره های قاره آفریقا صاف و بدون بریدگی (خلیج) است. به همین جهت کناره های قاره افریقا برای پهلو گرفتن کشتی ها و ساختن بندر چندان مناسب نیست .

رودهای نیل ، کنگو ، نیجر ، ارانژ و زامبز در مسیر خود و به خصوص در جاهایی که به دریا می ریزند آبرفت های خود را گسترده و جلگه ها و دلتا هایی ایجاد کرده اند .

خلاصه درس  10

به علت عبور خط استوا تقریباً از وسط قاره ی آفریقا و تابش تقریباً عمود خورشید در طول سال در مناطق استوایی

نقشه مقابل پراکندگی باران سالیانه در آفریقا را نمایش می دهد .

اما هر چه از  منطقه ی استوایی به سمت شمال یا جنوب آفریقا پیش برویم از میزان رطوبت و باران کاسته و کم کم به آب و هوای گرم و خشک تبدیل می شود . این آب و هوا در صحرای بزرگ آفریقا در شمال و در بیابان کالاهاری در جنوب به حداکثر شدت می رسد . 

گوشه ی شمال غربی آفریقا در مجاورت دریای مدیترانه ، آب و هوای معتدل مدیترانه ای دارد . و در کوهستان های بلند آفریقا آب و هوای کوهستانی مشاهده می شود . 

خلاصه درس  11

جمعیت آفریقا نسبت به وسعت آن کم است . اما چون زاد و ولد زیاد است روز به روز بر تعداد جمعیت آن افزوده می شود .

درطو ل سالیان دراز عواملی چون جنگ های داخلی ، نبود بهداشت و شیوع بیماری های مختلف ، خشک سالی هایپی در پی و کمبود مواد غذایی از افزایش جمعیت در این قاره جلوگیری کرده است.

نواحی پر جمعیت در آفریقا عبارتند از : *حوضه رود کنگو *کناره های خلیج گینه*دره ی رود نیل *کناره های شمال غربی

 بیشتر مردم آفریقا از نژاد سیاه پوست هستند . مردم شمال صحرای بزرگ آفریقا و بخش کوچکی از جنوب آفریقا سفیداند .

مردم آفریقا یا به زبان کشورهایی که قبلاً تحت نفوذ و استعمار آنها بوده اند (زبان   فرانسوی ، زبان انگلیسی و ... )و یا به زبان های محلی خودشان صحبت می کنند. ساکنان کشورهای شمال صحرای بزرگ آفریقا به زبان عربی حرفمی زنند.

اکثر مردم کشورهای شمال آفریقا مسلمان اند . سایر آفریقایی ها به دین مسیحی یا مذاهب ابتدایی اعتقادد دارند .

خلاصه درس  12

 اکثر محصولات معدنی و کشاورزی آفریقا به خارج از آفریقا صادر می شود .

قاره ی آفریقا سالیان دراز تحت نفوذ و استعمار کشورهای اروپایی قرار داشته و استعمارگران با غارت منابع و ثروت های عظیم آن مانع توسعه و پیشرفت کشورهای این قاره شده اند .

امروز ه همه ی کشورهای آفریقایی به استقلال رسیده و به عضویت سازمان ملل متحد در آمده اند .

هر چند جمعیت آفریقا نسبت به وسعت آن کم است اما متأسفانه رشد جمعیت در این قاره بسیار وسیع است و فقر و خشکسالی های پیاپی مشکلات زیادی از جهت تأمین غذا برای مردم این قاره فراهم کرده است .

اهرام مصر ، سواحل شمالی آفریقا در کناره ی دریای مدیترانه و نیز پارک های ملی (وحش) معروفی که در آفریقا وجود دارد از جاذبه های جهانگردی این قاره می باشد.

خلاصه درس  13

  اروپا از کم جمعیت ترین قاره های جهان است.

قاره ی اروپا را می توان دنباله ی قاره ی پهناور و مرتفع آسیا دانست و به همین دلیل برخی از جغرافی دان ها دو قاره ی آسیا و اروپا را یک قاره دانسته و آن را اوراسیا گفته اند.

رشته کوه های اورال به عنوان یک مرز طبیعی این دو قاره را از یکدیگر جدا می سازد.

اروپا در منطقه ی معتدل قرار گرفته و بیشتر قسمت های آن دارای آب و هوای مساعد و زمین های قابل کشاورزی است.

اروپا قاره ای کوچک اما پر جمعیت است

خلاصه درس  14

قاره ی اروپا به جز حاشیه ی باریکی از شمال آن در منطقه ی معتدل کره ی زمین واقع شده است  و به همین دلیل بیابان های گرم و خشک و باران های سیل آسا و نواحی یخ بسته ی وسیع در آن دیده نمی شود .

اروپای شمالی و مرکزی : این نواحی در معرض وزش بادهای غربی که اقیانوس اطلس می وزند قرار گرفته است. در زمستان ها نیز بادهای سرد قطبی به این نواحی می وزد .

اروپای مدیترانه ای : این ناحیه در معرض وزش بادها ی سرد  و با دهای گرم است . بادهای گرم و خشک از صحرای بزرگ آفریقا می وزد بادهایی که آنقدر گرم هستند که گاهی دمای هوا را در سواحل اروپا  به 40 در جه سانتی گراد نیز می رسانند و به مزارع انگور و زیتون آسیب می رسانند . بادهای سرد نیز در زمستان ها از کوهستان های آلپ بر خاسته و این ناحیه را تحت تأثیر قرار می دهند .

خلاصه درس  15

رشد جمعیت در اروپا کم است .

نژاد : اروپاییان از نژاد سفید هستند و به تیره ی مختلف تقسیم می شوند .

دین : بیشتر مردم اروپا مسیحی هستند. مسلمانان در همه ی اروپا پراکنده اند . اما شمار زیادی از آنان در شبه جزیره ی بالکان (آلبانی ، بوسنی و هرزگوین ، بلغارستان و بخش اروپایی ترکیه ) زندگی می کنند .

خلاصه درس  16

هر چند اروپا دارای منابع زیر زمینی از قبیل معادن زغال سنگ و چاه های نفت می باشد ، اما این منابع تکاپوی صنایع عظیم این قاره را نمی کند . به همین دلیل وارد کننده منابع معدنی و مواد اولیه کشورهای دیگر هستند.

در گذشته کشورهای اروپایی برای بر آوردن نیازخود به استعمار قاره های دیگر روی       می آورند .

آلمان ، انگلستان و فرانسه سه کشور صنعتی اروپایی و صادر کننده ی کالا های صنعتی می باشند .

هلند و دانمارک دو کشور اروپایی صادر کننده ی لبنیات هستند .

اسپانیا و ایتالیا دو کشور اروپایی موفق در جذب جهانگردان می باشند .

نروژ از فعال ترین کشورهای اروپایی در صنعت ماهی گیری می باشد .

خلاصه درس  17

به قاره ی آمریکا «بر جدید» و به سه قاره دیگر «بر قدیم » می گویند .

قاره ی آمریکا از قطب شمال تا نزدیکی قطب جنوب کشیده شده است و به دو تکه ی تقریبا مساوی تقسیم شده است.آمریکای شمالی و آمریکای جنوبی . این دو قسمت به وسیله ی آمریکای مرکزی به یکدیگر متصلند .